6331 Sayılı Kanunda Kamera ve Yapay Zekâ ile İSG Denetimi Rehberi6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında kamera ve yapay zekâ kullanımıyla İSG denetiminde dikkat edilmesi gerekenler ve uygulama adımları.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işyerlerinde sağlık ve güvenliğin korunması için işverenlere çeşitli yükümlülükler getirir. Denetim ve gözetim mekanizmaları önemlidir ancak kanun, bu faaliyetlerin insan onayı ve mesleki sorumluluklarla yürütülmesini esas alır. Kamera sistemleri işyerinde gözetim aracı olarak kullanılabilir ancak yasalara ve çalışan mahremiyetine uygun olması gerekir.

İSG denetimleri sadece fiziksel kontrollerle sınırlı olmayıp, teknolojik destekle de yapılabilir. Ancak kanun ve ilgili yönetmelikler, izinsiz veya amacın dışına çıkarak kamera takibi yapılmamasını, görüntülerin kötüye kullanılmamasını şart koşar.

• Kamera kullanımı iş sağlığı ve güvenliği kapsamında amaca uygun olmalı.
• İşveren, çalışanların mahremiyet haklarına saygı göstermeli.
• Denetimlerde kayıtlar disiplin, eğitim ve iyileştirme amaçlı kullanılmalı.
• Yapay zekâ destekli analizlerde sonuçlar insan denetimiyle teyit edilmeli.

İSG denetimlerinde kamera sistemleri mevcut CCTV/IP kameralarla entegre edilerek kullanılır. On-premise sistemler tercih edildiğinde veriler kurum içinde kalır ve güvenliği artar. Kamera görüntüleri, işyerindeki risklerin tespitinde ve tehlikeli durumların anlık yakalanmasında önemli rol oynar.

Saha uygulamasında, öncelikle kamera yerleşimi iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimleri ile birlikte belirlenir. Bu yerlerde kişisel verilerin korunmasına dikkat edilir. İSG risklerinin yoğun olduğu bölgeler hedeflenir. Denetimlerde yapay zekâ destekli analizlerle tehlikeli davranışlar hızlıca tespit edilip kayıt altına alınır.

• Kamera konumları işyerindeki risk alanlarına göre planlanmalı.
• Görüntüler sadece İSG amaçları için kullanılmalı, başka amaçlarla paylaşılmamalı.
• Düzenli denetim ve bakım yapılmalı.
• Çalışanlara kameraların kullanımı hakkında bilgi verilmeli.

Kamera sistemleri, yapay zekâ algoritmalarıyla entegre edildiğinde anlık uyarı, otomatik analiz ve raporlama ile güvenliği artırır. Örneğin, kişisel koruyucu donanım kontrolü, yasaklı alan ihlali, düşme veya yangın-duman tespiti yapılabilir. Bu sistemler kanıt kaydı sağlar, tehlikeli durumların kayıt altına alınmasıyla sonraki süreçlerde kullanılır.

Yapay zekâ analizleri sürekli izleme olanağı sunar, böylece insan hatasına bağlı denetim eksiklikleri azaltılır. Ancak bu sistemler, insan faktörünü tamamen ortadan kaldırmaz. Kritik kararlar ve yorumlar her zaman İSG uzmanı tarafından yapılmalıdır.

• Olayların otomatik algılanması ve anlık uyarı gönderebilme.
• Raporlama ve kayıt tutma süreçlerinin hızlanması.
• Uzaktan erişimle anlık izleme imkanı.
• Sadece kimliksiz/anonim veriler üzerinden analiz yapılabilir.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında kamera ve yapay zekâ kullanımı özel bir önem taşır. Çalışanların kişisel verileri korunmalı, izinsiz kayıt ve paylaşım yapılmamalıdır. Aydınlatma yükümlülüğü gereği, kamera kaydı yapıldığı çalışanlara bildirilmelidir. Ayrıca, kayıtların kullanılma amacı net bir şekilde belirlenmeli ve bu amaç sınırı aşılmamalıdır.

Verilerin saklama süresi de kanunun şartlarına uygun olmalı ve gereksiz yere uzun tutulmamalıdır. Yapay zekâ ile yapılan analizlerde mümkünse kimliksizleştirme teknikleri uygulanmalı, bireysel mahremiyet korunmalıdır.

• Çalışanlara kamera varlığı ve amaçları hakkında yazılı bilgilendirme.
• Veri işleme amacına uygun kullanım ve kayıtların saklama süresi belirlenmeli.
• Görüntü ve analiz verileri sadece yetkili kişilerle paylaşılmalı.
• Kimliksiz analiz yöntemleri tercih edilmeli.

1. Mevzuat ve KVKK uyumunun sağlanması için kurum içi bir komisyon oluşturulması. 2. İşyerinde risk değerlendirmesi yapılarak kamera bölge planının hazırlanması. 3. Çalışanların bilgilendirilmesi ve aydınlatma metinlerinin hazırlanması. 4. Kamera ve yapay zekâ sistemlerinin kurulumu ile entegre edilmesi. 5. Pilot deneme süreci ile sistemi test edip gerekli ayarlamaların yapılması. 6. Günlük, haftalık ve aylık raporlama mekanizmasının oluşturulması. 7. Elde edilen verilerin düzenli iş güvenliği toplantılarında değerlendirilmesi. 8. Sonuçların disiplin ve eğitim süreçlerinde kullanılması.

• Mevzuat ve KVKK gerekliliklerinin öğrenilmesi.
• Risk odaklı kamera yerleşiminin yapılması.
• Çalışanların aydınlatılması ve rızasının alınması.
• On-premise ve güvenli sistem tercih edilmesi.
• Pilot uygulama ve test sürecinden sonra tam devreye geçilmesi.
• Periyodik raporlama ve iyileştirme çalışmalarının yapılması.

Kamera ve yapay zekâ destekli sistemlerden elde edilen raporlar, işverenin İSG yükümlülüklerini yerine getirdiğini kanıtlamak açısından önem taşır. Görüntü kayıtları tehlikeli olayların izlenmesi ve önlenmesine katkı sağlar. Raporlar, denetimlerde sunulmak üzere düzenli ve anlaşılır biçimde tutulmalıdır.

Ayrıca, risk ölçüm sonuçları ve iyileştirme önerileri ile birlikte periyodik kayıtlar iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarının takip edilmesini kolaylaştırır. Bu dokümanlar sürecin şeffaf ve hesap verebilir olmasını sağlar.

• Görüntülerin düzenli yedeklenmesi ve saklanması.
• Raporların ilgili birimlere düzenli olarak iletilmesi.
• İyileştirme süreçlerinin raporlarda takip edilmesi.
• Denetim ve eğitimlerde elde edilen verilerin kullanılması.